Het nieuwe pensioenstelsel: belangrijke veranderingen op een rij
Het Nederlandse pensioenstelsel is de afgelopen jaren op de schop gegaan. De Wet toekomst pensioenen (Wtp) geldt sinds 1 juli 2023, en uiterlijk 1 januari 2028 werken alle pensioenregelingen volgens de nieuwe regels. Wat verandert er, en wat betekent dat voor jouw pensioen? We zetten het op een rij.
In het nieuwe stelsel bouw je pensioen op in een eigen pensioenpot: je legt een vast premiepercentage in en dat geld wordt voor je belegd. De hoogte van je pensioen staat niet meer vooraf vast, maar beweegt mee met de beleggingsresultaten. De oude belofte van “70% van je middelloon” verdwijnt. De AOW blijft ongewijzigd. Werknemers merken de overstap via hun werkgever; zzp’ers regelen pensioen zelf en kregen er fiscaal juist meer ruimte bij.
Waarom het stelsel verandert
Het oude stelsel is gebouwd op een arbeidsmarkt van decennia geleden: één werkgever, een vast dienstverband, en een pensioen dat op papier vaststond. Die wereld bestaat niet meer. Mensen wisselen vaker van baan, werken als zzp’er of combineren allebei. Daarnaast klopte de rekensom achter de oude pensioenen steeds minder: door de lage rente moesten fondsen enorme buffers aanhouden en konden ze de pensioenen jarenlang niet verhogen, terwijl er wél geld in kas zat.
De Wtp trekt dat recht. Het pensioen wordt persoonlijker, transparanter en beweeglijker. Je ziet straks duidelijker hoeveel geld er voor jóú opzij staat.
Wat er verandert ten opzichte van het oude stelsel
Van een belofte naar een eigen pensioenpot
Dit is de kern. Vroeger kreeg je een uitkeringsovereenkomst: een toezegging over de hoogte van je latere pensioen, vaak rond 70% van je gemiddelde loon. In het nieuwe stelsel geldt een premieovereenkomst. Niet de uitkomst staat vast, maar de premie: een vast percentage van je salaris dat wordt ingelegd en belegd. Wat je pot op je pensioendatum waard is, bepaalt de hoogte van je pensioen. Voor iedereen binnen een regeling geldt hetzelfde premiepercentage.
De doorsneepremie verdwijnt
In het oude systeem betaalden jong en oud dezelfde premie en bouwden ze evenveel op, de zogeheten doorsneesystematiek. Nadeel: de premie van een jonge werknemer kan veel langer renderen dan die van een oudere, maar leverde onder de streep hetzelfde op. Jongeren betaalden zo mee aan ouderen. Die kruissubsidie verdwijnt. Voortaan telt elke ingelegde euro mee voor jóúw pot, en juist bij jongeren rendeert die euro het langst.
Je pensioen beweegt mee
Omdat je vermogen wordt belegd, beweegt je pensioen mee met de markt. In goede beleggingsjaren groeit je pot harder; in mindere jaren minder. Dat geldt niet alleen tijdens de opbouw, maar kan ook doorwerken in je uitkering als je al met pensioen bent. De verwachting is dat pensioenen hierdoor vaker en eerder omhoog kunnen dan in het oude, op buffers vastgezette stelsel, maar zekerheid vooraf is er minder. Dat is de afruil.
Invaren: bestaand pensioen gaat mee over
Het pensioen dat je al hebt opgebouwd, blijft niet apart staan. Fondsen zetten dat bestaande vermogen in beginsel óók om naar het nieuwe systeem. Dat heet invaren: je oude aanspraken worden omgerekend naar een bedrag in je persoonlijke pensioenpot. Sociale partners en de pensioenuitvoerder maken hierover afspraken, met toezicht van De Nederlandsche Bank.
Solidaire of flexibele premieregeling
Binnen het nieuwe stelsel bestaan twee smaken. Welke voor jou geldt, bepaalt je werkgever samen met de vakbonden of ondernemingsraad, niet jijzelf.
| Solidaire premieregeling | Flexibele premieregeling | |
|---|---|---|
| Karakter | Collectief, met gedeelde risico’s | Individueel, met meer eigen keuzes |
| Beleggen | Gezamenlijk beleggen; rendement wordt over generaties verdeeld | Je kunt (binnen kaders) zelf je risicoprofiel kiezen |
| Buffer | Verplichte solidariteitsreserve om schokken op te vangen | Gezamenlijke buffer is optioneel, geen verplichting |
| Op de pensioendatum | Uitkering wordt collectief bepaald, relatief stabiel | Keuze tussen een stabielere of een hogere maar beweeglijker uitkering |
Grofweg: de solidaire regeling mikt op stabiliteit en risicodeling, de flexibele op keuzevrijheid. Bedrijfstakpensioenfondsen kiezen vaak voor de solidaire variant; verzekeraars bieden vaker de flexibele.
Ligt jouw pensioen nog op koers onder de nieuwe regels? We leggen je pensioenoverzicht naast de nieuwe wet en rekenen een eventueel gat voor je uit.
Plan een vrijblijvend gesprek →Wat het voor jou betekent
Ben je werknemer en nog ver van je pensioen?
Voor jou pakt de nieuwe opzet doorgaans gunstig uit. Je premie rendeert het langst, en de doorsneepremie die je feitelijk liet meebetalen aan oudere collega’s is verdwenen. Je pensioen is beweeglijker, maar je hebt tijd om mindere beursjaren uit te zitten. Belangrijkste actie: check bij welke regeling je werkgever uitkomt en hou je jaarlijkse pensioenoverzicht in de gaten.
Ben je werknemer en zit je pensioen dichtbij?
Hier is de aandacht groter. Je hebt minder jaren om beursdips goed te maken, en de overstap (het invaren) kan je opgebouwde pensioen anders laten uitpakken dan je gewend was. Voor de leeftijdsgroep die er in het oude systeem relatief goed voor stond, zijn er afspraken over compensatie. Lees de communicatie van je pensioenuitvoerder goed en reken je verwachte pensioen door, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.
Ben je zzp’er of ondernemer?
Als zzp’er val je meestal niet onder een verplichte pensioenregeling, je bouwt zelf op. Dat verandert met de Wtp niet, maar er kwam wél iets belangrijks bij: de fiscale ruimte voor pensioen in de derde pijler (lijfrente) is fors verruimd. De jaarruimte ging van 13,3% naar 30% van je premiegrondslag. Je mag dus een veel groter deel van je inkomen fiscaal aftrekbaar opzij zetten voor later. Voor ondernemers zonder werkgeverspensioen is dat een serieuze kans. Reken je actuele ruimte na via ons blog over jaarruimte berekenen en lees hoe je dat slim inzet in belastingvoordeel met lijfrente en pensioen opbouwen als zzp’er.
Ben je (bijna) met pensioen?
Ontvang je al AOW en pensioen, dan verandert je AOW niets, die blijft gewoon bestaan en ingaan op de AOW-leeftijd. Je aanvullende pensioen kan wél meebewegen nadat je fonds is overgestapt: in goede jaren iets omhoog, in mindere jaren mogelijk minder. Je pensioenuitvoerder informeert je hoe jouw uitkering na de overgang wordt bepaald.
Wat blijft hetzelfde?De AOW en de AOW-leeftijd. De pensioenopbouw tijdens arbeidsongeschiktheid. Het bestaan van werkgevers- en partnerpensioen. Wel worden de regels rond het nabestaandenpensioen voor alle uitvoerders gelijkgetrokken en diensttijdonafhankelijk: het partnerpensioen bij overlijden vóór de pensioendatum wordt maximaal 50% van het salaris, het wezenpensioen krijgt een vaste eindleeftijd van 25 jaar (maximaal 20%).
De tijdlijn van de overgang
- 1 juli 2023De Wet toekomst pensioenen treedt in werking. Het startsein voor de transitie.
- 2023-2027Werkgevers, vakbonden en pensioenuitvoerders maken per regeling nieuwe afspraken, leggen die vast in een transitieplan en werken de overstap (inclusief invaren) uit.
- Uiterlijk 1 januari 2028Alle pensioenregelingen zijn omgezet naar het nieuwe stelsel. Vanaf dat moment is opbouw in een oude uitkeringsovereenkomst niet meer mogelijk. (Deze uiterste datum is eind 2025 met een jaar verlengd, van 2027 naar 2028.)
Wat wij mensen adviseren om nú te doen
Je hoeft niet in actie te komen om de wet zelf, die loopt via je werkgever en pensioenfonds. Maar dit is hét moment om te kijken of je op koers ligt. Wat wij klanten meegeven:
- Check je totale pensioen op mijnpensioenoverzicht.nl, AOW plus alle opgebouwde pensioenen op één plek.
- Lees de brieven van je pensioenuitvoerder over de overstap. Daar staat hoe jóúw regeling verandert.
- Reken uit of er een pensioengat dreigt tussen wat je opbouwt en wat je later nodig hebt. Ons blog over een pensioengat berekenen helpt je op weg.
- Ben je zzp’er of heb je een gat? Bekijk de derde pijler: een lijfrente of banksparen, met de verruimde fiscale ruimte.
- Zet pensioen in de bredere context van je geld: hypotheek, overwaarde, sparen en beleggen. Zie financiële planning & vermogensopbouw.
Veelgestelde vragen
Wanneer gaat het nieuwe pensioenstelsel in?
De Wet toekomst pensioenen geldt al sinds 1 juli 2023. Pensioenuitvoerders stappen gefaseerd over; uiterlijk 1 januari 2028 werken alle regelingen volgens de nieuwe regels. Wanneer jóúw fonds precies overgaat, verschilt per regeling, dat lees je in de communicatie van je uitvoerder.
Gaat mijn pensioen omhoog of omlaag?
Dat staat vooraf niet vast en hangt af van de beleggingsresultaten en van hoe jouw regeling overgaat. Je pensioen beweegt mee met de markt: in goede jaren kan het sneller stijgen, in mindere jaren minder. Voor sommige leeftijdsgroepen zijn er compensatieafspraken. Een garantie op een hoger of lager pensioen kan niemand geven, reken je situatie daarom door.
Wat is invaren?
Invaren betekent dat je al opgebouwde pensioen wordt omgezet naar het nieuwe systeem: je oude aanspraken worden omgerekend naar een bedrag in je persoonlijke pensioenpot. Het bestaande vermogen gaat dus in beginsel mee over, onder toezicht van De Nederlandsche Bank.
Wat verandert er voor zzp’ers?
Als zzp’er blijf je zelf verantwoordelijk voor je pensioen. De wet verruimde wel je fiscale ruimte: de jaarruimte voor lijfrente ging van 13,3% naar 30% van je premiegrondslag. Je kunt dus meer belastingvriendelijk opzijzetten. De exacte maximumbedragen wijzigen per jaar, reken je actuele ruimte na of laat het ons doen.
Verandert de AOW ook?
Nee. De AOW is een aparte, door de overheid betaalde basisuitkering en verandert niet door de Wtp. De AOW-leeftijd en de manier waarop de AOW ingaat blijven hetzelfde.
Moet ik nu iets doen?
Voor de overstap zelf niet, die regelen je werkgever en pensioenuitvoerder. Wél is dit het moment om je totale pensioen te checken op mijnpensioenoverzicht.nl en te kijken of je genoeg opbouwt. Zie je een gat, dan valt daar met een lijfrente of extra opbouw iets aan te doen.
Wat is het verschil tussen de solidaire en de flexibele premieregeling?
De solidaire regeling is collectiever: risico’s worden gedeeld via een verplichte solidariteitsreserve en er wordt gezamenlijk belegd. De flexibele regeling is individueler, met meer eigen keuzes in beleggen en in de vorm van je uitkering. Je werkgever en de vakbonden of ondernemingsraad kiezen welke variant geldt.
Wat gebeurt er met mijn nabestaandenpensioen?
De regels worden voor alle uitvoerders gelijkgetrokken en diensttijdonafhankelijk, zodat duidelijker is waar een nabestaande op kan rekenen. Het partnerpensioen bij overlijden vóór de pensioendatum wordt maximaal 50% van het salaris. Het wezenpensioen krijgt een vaste eindleeftijd van 25 jaar en maximaal 20%.
Even sparren over jouw pensioen?
Pensioen is voor de meeste mensen het lastigste stukje van hun geldzaken, en juist het stuk waar je het verst mee vooruit kijkt. Wil je weten of je op koers ligt, of hoe je een gat aanvult met een lijfrente die bij je past? Als onafhankelijk adviseur kijken we mee zonder aan één aanbieder vast te zitten. Bereken je pensioen of neem contact op, dan zetten we het samen op een rij.
Weten wat het nieuwe pensioenstelsel voor jóu betekent?
Wij leggen je totale pensioen naast de nieuwe regels, checken of je op koers ligt en helpen je een eventueel gat aan te vullen met een lijfrente die past. Onafhankelijk advies, zonder binding aan één aanbieder.
Plan een vrijblijvend gesprek →Bel 035-2031966★ 4,6 · 62 Google-reviews · 9,6/10 Advieskeuze
Bronnen: Rijksoverheid. Overgang naar nieuw pensioenstelsel · Werken aan ons pensioen (SZW), tijdlijn en transitie · Eerste Kamer, verlenging transitieperiode naar 1 januari 2028 · Netspar/CNV, solidaire versus flexibele premieregeling. Dit artikel is algemene informatie, geen persoonlijk advies. Voor jouw situatie geldt altijd de communicatie van je eigen pensioenuitvoerder.
Laatst bijgewerkt: juli 2026.
